جدول مشخصات فنی لوله های پلی اتیلن
جدول مشخصات فنی مهم ترین اطلاعاتی است که قبل از خرید لوله پلی اتیلن برای مقایسه این لوله ها به آن نیاز است. در جدول زیر به طور خلاصه مهم ترین مشخصات فنی لوله های پلی اتیلن در سایز و ابعاد مختلف ارائه شده است:
| مشخصه فنی | مقدار یا بازه متداول | واحد | توضیح |
|---|---|---|---|
| قطر خارجی (OD) | ۱۶ تا ۲۵۰۰ | میلیمتر | بسته به نوع کاربرد و استاندارد تولید |
| ضخامت دیواره | ۲.۰ تا بیش از ۱۵۰ | میلیمتر | متناسب با قطر و مقدار SDR |
| نسبت ابعادی (SDR) | ۷.۴ تا ۴۱ | بدون واحد | تعیینکننده نسبت قطر بیرونی به ضخامت دیواره |
| کلاس فشاری (PN) | PN4 تا PN25 | بار (bar) | فشار اسمی قابل تحمل در دمای مرجع ۲۰ درجه سانتیگراد |
| گرید مواد اولیه | PE80, PE100, PE100-RC | — | تعیینکننده استحکام، چقرمگی و مقاومت لوله |
| استانداردهای تولید | ISO 4427, EN 12201, INSO 14427, DIN 8074/8075, ASTM | — | مشخصکننده الزامات فنی تولید و آزمونهای کنترل کیفیت |
| وزن لوله | وابسته به قطر و SDR | کیلوگرم بر متر (kg/m) | با افزایش قطر و ضخامت دیواره، وزن واحد طول بیشتر میشود |
| طول شاخه | ۶ و ۱۲ | متر | رایج برای لولههای با قطر متوسط و بزرگ |
| طول کلاف | ۵۰، ۱۰۰، ۲۰۰ و ۴۰۰ | متر | معمولاً برای قطرهای کوچک (تا سایز ۱۱۰ میلیمتر) |
| دمای کاری مجاز | ۲۰- تا ۶۰+ | درجه سانتیگراد | مقادیر PN بر اساس دمای مرجع ۲۰°C تعیین میشوند |
| رنگ بدنه | مشکی با خطوط آبی، زرد و... | — | خط آبی برای آبرسانی، زرد برای گازرسانی و... |
| اطلاعات مارکزنی | نام برند، قطر، SDR, PN، گرید، استاندارد، کد کالا و... | — | چاپ روی بدنه لوله جهت شناسایی، اصالتسنجی و رهگیری |
SDR لوله پلی اتیلن
SDR (Standard Dimension Ratio) یکی از مهم ترین مشخصات فنی است که نسبت استاندارد ابعادی را نشان می دهد. به عبارت دیگر، این فاکتور از تقسیم قطر خارجی لوله بر ضخامت دیواره بدست می آید و نشان می دهد که دیواره لوله نسبت به قطر آن چه ضخامتی دارد. دلیل اهمیت SDR برای لوله های پلی اتیلن، نقش آنها در استحکام لوله است. چون ضخامت دیواره بر استحکام آن تاثیر مستقیم دارد.
مقادیر SDR در لوله های پلی اتیلن از SDR 7.4 تا SDR 41 متغیر است. رایج ترین مقادیر شامل SDR 7.4، SDR 9، SDR 11، SDR 13.6، SDR 17، SDR 17.6، SDR 21، SDR 26، SDR 33 و SDR 41 هستند. در حالت کلی، هر چه SDR کمتر باشد، ضخامت دیواره بیشتر و مقاومت آن در برابر فشار خارجی بالاتر است. به عنوان مثال، لوله SDR11 نسبت به SDR17 ضخامت بیشتری دارد و می تواند فشار کاری بالاتری را تحمل کند. اما این فاکتور به تنهایی نمی تواند در استحکام موثر باشد و باید همزمان PN، قطر لوله و گرید بررسی شوند.
در جدول زیر رایج ترین مقادیر SDR لوله پلی اتیلن و کاربرد ویژگی های هر یک مشخص شده است:
| SDR | ضخامت دیواره و تحمل فشار | کاربرد و ویژگی اصلی |
|---|---|---|
| SDR 7.4 | دیواره بسیار ضخیم، تحمل فشار بسیار بالا | مناسب برای شرایط کاری بسیار سخت و پرفشار |
| SDR 9 | تحمل فشار بالا | استفاده در خطوط با فشار کاری بالا |
| SDR 11 | تحمل فشار بالا | یکی از پرکاربردترین SDRها برای شبکههای آبرسانی |
| SDR 13.6 | فشار متوسط رو به بالا | مناسب برای شبکههای توزیع با فشار نسبتاً بالا |
| SDR 17 | فشار متوسط | کاربرد گسترده در خطوط انتقال آب |
| SDR 17.6 | فشار متوسط | مناسب برای سیستمهای آبرسانی و توزیع شهری |
| SDR 21 | فشارهای پایینتر | استفاده در شبکههای توزیع با فشار کاری محدود |
| SDR 26 | فشار کم | انتقال سیالات با فشار کم |
| SDR 33 | کمفشار | کاربردهای کمفشار و تخلیه سیالات |
| SDR 41 | کمترین ضخامت دیواره، فشار کاری پایین | استفاده در سیستمهای ثقلی، فاضلابی یا کمفشار |
PN لوله پلی اتیلن
یکی دیگر از مشخصات فنی لوله پلی اتیلن که اهمیت بسیار زیادی دارد، PN (Pressure Nominal) ست و روی بدنه لوله ها به صورت PN6، PN10، PN16 و PN20 مشخص می شود. این اعداد نشان دهنده کلاس فشاری هستند و نشان می دهند که لوله برای تحمل چه میزان فشار طراحی و تولید شده است. در حالت کلی، هر چه این فاکتور بیشتر باشد، لوله فشار بیشتری را می تواند تحمل کند. مقدار PN معمولا بر حسب بار بیان می شود. به عنوان مثال، PN10 نشان می دهد که لوله در شرایط استاندارد و دمای 20 درجه سانتی گراد، برای فشار اسمی 10 بار طراحی شده است.
نکته بسیار مهم: در لوله های پلی اتیلن، مقدار PN به طور مستقیم با SDR و گرید مواد اولیه در ارتباط است. یعنی، اگر دو لوله با گرید PE100 باشند، لوله ای که SDR کمتری دارد، در کلاس فشاری بالاتری قرار می گیرد. به همین دلیل پیشنهاد می کنیم در زمان انتخاب لوله تنها به PN توجه نداشته باشید و حتما سایر مشخصات فنی از قبیل SDR را بررسی کنید.
در جدول زیر ارتباط PN با SDR در لوله های PE100 اراده شده است:
| گرید مواد | SDR (نسبت ابعاد) | کلاس فشاری (PN) | فشار کاری معادل |
|---|---|---|---|
| PE100 | SDR 41 | PN 4 | ۴ بار |
| PE100 | SDR 33 | PN 5 | ۵ بار |
| PE100 | SDR 26 | PN 6.3 | ۶.۳ بار |
| PE100 | SDR 21 | PN 8 | ۸ بار |
| PE100 | SDR 17 | PN 10 | ۱۰ بار |
| PE100 | SDR 13.6 | PN 12.5 | ۱۲.۵ بار |
| PE100 | SDR 11 | PN 16 | ۱۶ بار |
| PE100 | SDR 9 | PN 20 | ۲۰ بار |
| PE100 | SDR 7.4 | PN 25 | ۲۵ بار |
گرید مواد اولیه
مواد اولیه مورد استفاده در این لوله ها، پلی اتیلن است، اما از نظر ساختار مولکولی، خواص مکانیکی و عملکرد در بلند مدت با هم فرق دارند. به همین دلیل این مواد در گریدهای یا PE های مختلف دسته بندی می شوند. در مطالب قبل تفاوت لوله پلی اتیلن PE80، PE100 و PE100RC را بررسی کردیم و اشاره شد که یکی از مهم ترین مشخصات فنی است که در زمان انتخاب لوله باید به آن توجه داشت.
گریدبندی لوله ها نشان دهنده ویژگی های زیر در لوله ها است و به همین دلیل باید به آن توجه داشت:
- میزان استحکام هیدرواستاتیکی بلندمدت (MRS)
- مقاومت در برابر فشار داخلی
- مقاومت در برابر رشد ترک
- مقاومت در برابر ضربه
- طول عمر در شرایط کاری استاندارد
استانداردهای لول پلی اتیلن
در فرآیند تولید لوله پلی اتیلن از نظر فنی باید فاکتورهای متعددی رعایت شوند تا لوله از نظر مواد اولیه، ابعاد، کلاس فشاری، روش تولید، آزمون های کنترل کیفیت و عملکرد کاملا استاندارد باشد. برای رسیدن به این هدف، مجموعه ای از استانداردهای مختلف برای این لوله ها در نظر گرفته شده است که هر یک بخش مشخصی از ویژگی های لوله را پوشش می دهد.
در جدول زیر مهم ترین استانداردهای این لوله ها و کاربرد هر یک ارائه شده است:
| استاندارد | مرجع / حوزه | کاربرد و ویژگیهای اصلی |
|---|---|---|
| ISO 4427 | بینالمللی | مهمترین استاندارد بینالمللی برای لولههای پلیاتیلن در شبکههای آبرسانی تحت فشار؛ تعیین الزامات ابعاد، مواد اولیه، کلاس فشاری و آزمونها. |
| EN 12201 | اروپا | استاندارد اروپایی برای لولهها و اتصالات پلیاتیلن جهت انتقال آب آشامیدنی، آب خام و سایر سیالات تحت فشار. |
| INSO 14427 | ایران | استاندارد ملی ایران (بر پایه ISO 4427) جهت تعیین الزامات تولید، مشخصات فنی و کنترل کیفیت لولههای پلیاتیلن در کشور. |
| DIN 8074 | آلمان | استاندارد آلمانی تعیینکننده ابعاد، قطرهای بیرونی، ضخامت دیواره و تلرانسهای مجاز لولههای پلیاتیلن. |
| DIN 8075 | آلمان | استاندارد آلمانی تعیینکننده الزامات فنی، خواص مکانیکی، پایداری حرارتی و ویژگیهای کیفی لولهها. |
| ASTM F714 | آمریکا | استاندارد آمریکایی مخصوص لولههای پلیاتیلن با قطرهای بزرگ (IPS/DIPS) برای خطوط انتقال آب و کاربردهای صنعتی. |
| ASTM D3035 | آمریکا | استاندارد آمریکایی مربوط به لولههای پلیاتیلن در قطرهای کوچک و متوسط برای سیستمهای توزیع آب تحت فشار. |
وزن تقریبی لوله
در جدول مشخصات فنی لوله پلی اتیلن نمی توان وزن تقریبی لوله را یک فاکتور مستقل در نظر بگیریم. چون این ویژگی به پارامترهایی از قبیل گرید، طول لوله، قطر خارجی و ضخامت دیواره وابسته است. به همین دلیل است که دو لوله با ظاهر یکسان، به دلیل تفاوت در SDR یا جنس مواد اولیه، وزن متفاوتی داشته باشند.
توجه به وزن لوله های پلی اتیلن برای محاسبه هزینه حمل و نقل، شرایط نصب و هزینه های اجرا و انتخاب تجهیزات مهم است. به عنوان مثال، در جدول زیر وزن لوله های پلی اتیلن SDR11 و PE100 برحسب کیلوگرم نمایش داده شده است:
| قطر خارجی (میلیمتر) | وزن تقریبی هر متر (کیلوگرم) |
|---|---|
| 20 | 0.12 |
| 25 | 0.18 |
| 32 | 0.29 |
| 40 | 0.45 |
| 50 | 0.69 |
| 63 | 1.09 |
| 75 | 1.54 |
| 90 | 2.22 |
| 110 | 3.3 |
| 125 | 4.27 |
| 140 | 5.36 |
| 160 | 7 |
| 180 | 8.86 |
| 200 | 10.94 |
| 225 | 13.85 |
| 250 | 17.07 |
| 280 | 21.41 |
| 315 | 27.12 |
| 355 | 34.48 |
| 400 | 43.69 |
دمای کاری مجاز
لوله های پلی اتیلن به دلیل نوع مواد اولیه به کار رفته در آنها می توانند در برابر سرما بدون تغییر شکل مقاومت کنند. اما این لوله ها در دمای بالا ممکن است آسیب ببیند و به مرور توان تحمل فشار آنها کاهش پیدا کند. دمای کار مجاز یکی از مهم ترین مشخصات فنی لوله پلی اتیلن است که محدوده دمایی که لوله می تواند در آن استفاده شود را نشان می دهد.
لوله های معمولی پلی اتیلن برای دمای 0 تا 20 درجه سانتی گراد تولید می شوند. با تغییر نوع مواد اولیه، این فاکتور در بازه -20 تا +60 درجه سانتی گراد تغییر می کند. متناسب با شرایط محیط نصب باید دمای کار مجاز لوله را انتخاب کرد تا کارایی آن با گذشت زمان تغییر نکند.
در جدول زیر محدوده دمای کار مجاز لوله پلی اتیلن مشخص شده است:
| محدوده دما | وضعیت عملکرد و رفتار لوله |
|---|---|
| ۲۰- تا ۰ درجه سانتیگراد | عملکرد مناسب؛ لوله انعطافپذیری خود را تا حد زیادی حفظ میکند، اما در برابر ضربههای شدید ممکن است شکنندگی آن افزایش یابد. |
| ۰ تا ۲۰ درجه سانتیگراد | دمای مرجع طراحی؛ تمامی مقادیر استاندارد فشار کاری (PN) و SDR بر اساس این محدوده دمایی تعیین میشوند. |
| ۲۰ تا ۴۰ درجه سانتیگراد | قابل استفاده؛ اما فشار کاری مجاز لوله نسبت به دمای مرجع کاهش مییابد (نیاز به اعمال ضریب کاهش فشار). |
| ۴۰ تا ۶۰ درجه سانتیگراد | محدودیت کاری؛ استفاده تنها با رعایت ضرایب افت فشار، افت عمر مفید و محاسبات دقیق طراحی امکانپذیر است. |
| بیش از ۶۰ درجه سانتیگراد | غیر مجاز؛ برای بهرهبرداری مداوم توصیه نمیشود و باید از لولههای مقاوم در برابر حرارت (مانند PERT یا PEX) استفاده کرد. |
مشخصات ابعادی لوله پلی اتیلن
لوله های پلی اتیلن تنوع بسیار زیادی از نظر ابعاد دارند و برای جلوگیری از نشتی، کاهش استحکام اتصالات، افت فشار و کاهش عمر شبکه باید لوله با ابعاد مناسب را انتخاب کرد. با توجه به مقدار جریان عبوری از لوله ها باید ابعاد لوله را انتخاب کرد و متناسب با آن در نهایت نوع اتصالات لوله پلی اتیلن انتخاب می شوند. مهم ترین مشخصات ابعادی لوله های پلی اتیلن عبارتند از:
قطر خارجی لوله پلی اتیلن
قطر خارجی لوله یا OD نشان دهنده ظرفیت لوله برای انتقال سیالات بدون افت فشار و سرعت است و با میلی متر اندازه گیری می شود. دقت داشته باشید که این فاکتور می تواند عملکرد کل شبکه را تحت تاثیر قرار دهد. اگر قطر لوله کمتر یا بیشتر از مقدار استاندارد باشد، مشکلاتی از قبیل افت فشار بیش از حد، کاهش دبی و عملکرد شبکه، افزایش هزینه های پروژه، افزایش مصرف انرژی پمپ ها، کاهش عمر تجهیزات و ابجاد محدودیت در توسعه شبکه را به همراه خواهد داشت.
قطرهای رایج لوله پلی اتیلن با توجه به نوع کاربر لوله در جدول زیر ارائه شده است:
| نوع کاربرد | قطرهای متداول (میلیمتر) | توضیحات و دامنه مصرف |
|---|---|---|
| آبیاری قطرهای و فرعی | ۱۶، ۲۰، ۲۵، ۳۲ | لولههای سایز کوچک جهت انشعابات کشاورزی، سیستمهای آبیاری تحت فشار و قطرهای |
| آبرسانی ساختمان و کشاورزی | ۴۰، ۵۰، ۶۳، ۷۵، ۹۰، ۱۱۰ | شبکه توزیع آب منازل، خطوط اصلی فرعی کشاورزی و انشعابات شهری |
| خطوط انتقال آب | ۱۲۵، ۱۶۰، ۲۰۰، ۲۵۰، ۳۱۵ | خطوط اصلی آبرسانی بینشهری، روستایی و شبکههای توزیع فشار قوی |
| پروژههای عمرانی و صنعتی | ۳۵۵، ۴۰۰، ۴۵۰، ۵۰۰، ۶۳۰ | مصارف صنعتی، فاضلابهای صنعتی، خطوط انتقال مواد شیمیایی و تأسیسات بزرگ |
| خطوط انتقال بزرگ | ۷۱۰ تا ۲۵۰۰ | شریانهای اصلی انتقال آب کشوری، کانالها، فاضلاب شهری و پروژههای عظیم زیرساختی |
ضخامت دیواره لوله پلی اتیلن
ضخامت دیواره یکی دیگر از مشخصات فنی لوله پلی اتیلن است که روی طول عمر، کلاس فشاری و استحکام لوله تاثیر می گذارد. این پارامتر فاصله سطح داخلی و سطح خارجی لوله را اندازه گیری می کند و روی بدنه لوله ها این مقدار باید درج شود.
همان طور که اشاره شد، ضخامت دیواره لوله با SDR ارتباط دارد؛ هر اندازه ضخامت دیواره بیشتر شود، SDR کاهش پیدا می کند و لوله توانایی بیشتری برای تحمل فشار خواهد داشت. به همین دلیل، با انتخاب صحیح این ویژگی می توان باعث افزایش مقاومت لوله در برابر فشار خارجی و مقاومت مکانیکی، افزایش وزن و بالا رفتن طول عمر شبکه در شرایط سخت شد.
طول لوله
در برنامه ریزی برای حمل و نقل لوله ها، انتخاب تعداد و نوع اتصالات و سرعت اجرای پروژه باید لوله با طول مناسب را انتخاب کرد. از مهم ترین تفاوت های لوله پلی اتیلن شاخه ای و کلافی، طول آنها است. لوله های شاخه ای در اغلب مواقع در طول های 6 تا 12 متری تولید می شوند که قطرهای زیادی دارند. لوله های کلافی در طول های 50، 100، 200 و 400 متر عرضه می شوند.
مشخصات فنی لوله پلی اتیلن را از کجا بخوانیم؟
به دلیل تنوع زیاد در این لوله ها از نظر مشخصات فنی، نمی توان در یک جدول تمام موارد را قرار داد. به همین دلیل بهترین کار دریافت کاتالوگ و مشخصات از تولیدکننده است. علاوه براین، بر روی بدنه لوله های پلی اتیلن تمام مشخصات فنی مهم و ضروری چاپ می شود.
بر روی بدنه لوله ها اطلاعاتی از قبیل نام برند تولیدکننده، قطر خارجی، SDR، PN، گرید، استاندارد تولید، تاریخ تولید، شماره بچ برای شناسایی سری لوله و نوع کاربرد چاپ می شود.
جمع بندی
در این مطلب لیست مهم ترین مشخصات فنی لوله های پلی اتیلن به همراه معرفی هر یک ارائه شد. توجه نکردن به این مشخصات می تواند هزینه های پروژه و زمان اجرا را تا حد زیادی افزایش دهد. اگر به دنبال مشخصات دقیق این محصولات هستید، می توانید با کارشناسان فروش کاروگیت سازان تماس بگیرید. تمام اطلاعات مورد نیاز قبل از انتخاب و خرید این محصولات به صورت رایگان در اختیارتان قرار خواهد گرفت.
سوالات متداول
مهم ترین مشخصات فنی لوله پلی اتیلن کدامند؟
مشخصات فنی شامل قطر خارجی، ضخامت دیواره، SDR، PN، گرید مواد اولیه، استاندارد تولید، وزن، طول، دمای کاری مجاز هستند.
تفاوت SDR و PN در لوله پلی اتیلن چیست؟
SDR نسبت قطر خارجی به ضخامت دیواره را نشان می دهد، در حالی که PN بیانگر کلاس فشاری یا فشار اسمی قابل تحمل لوله در شرایط استاندارد است.
چطور مشخصات فنی لوله پلی اتیلن را بخوانیم؟
اطلاعاتی مانند نام تولیدکننده، قطر، SDR، PN، گرید مواد اولیه، استاندارد تولید، تاریخ تولید و شماره بچ معمولا روی بدنه لوله چاپ می شوند.
آیا لوله های با قطر یکسان می توانند مشخصات فنی متفاوتی داشته باشند؟
بله. دو لوله با قطر یکسان ممکن است از نظر ضخامت دیواره، SDR، PN یا گرید مواد اولیه متفاوت باشند و برای کاربردهای مختلف تولید شوند.
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.