مشکلعلت اصلینشانهروش پیشگیری
ترک و شکستگیفشار، ضربه، کیفیت نامناسبترک یا پارگیانتخاب لوله مناسب و نصب صحیح
نشتی اتصالجوشکاری نامناسبخروج آبرعایت اصول اتصال
له‌شدگیفشار خارجیتغییر شکل مقطعاجرای صحیح بستر
آسیب UVتابش طولانیکاهش خواص سطحیاستفاده از لوله مقاوم به UV
خراشحمل و نصب نادرستآسیب سطحیحمل و جابه‌جایی اصولی
افت فشارانتخاب قطر نامناسبکاهش دبیمحاسبه صحیح قطر

مشکلات رایج لوله پلی اتیلن

اگر در زمان خرید لوله پلی اتیلن به شرایط پروژه و الزامات ایمنی و فنی آن توجه نشود، با گذشت زمان این لوله ها با مشکلات زیر مواجه خواهند شد که اغلب باعث خسارت زیادی می شوند:

مشکلات رایج لوله پلی اتیلن

ترک خوردن و شکستن لوله

لوله های پلی اتیلن اگر با مواد باکیفیت و براساس استانداردها تولید شده باشند و متناسب با شرایط پروژه انتخاب شوند، کمتر دچار ترک و شکستگی می شوند. اما برای کاهش هزینه ها در برخی از پروژه ها لوله های بی کیفیت تولید شده با مواد بازیافتی به کار می روند. این لوله ها نمی توانند فشار داخلی و خارجی را تحمل کنند و روی بدنه آنها ترک ایجاد می شود.
یکی دیگر از دلایل ترک خوردن لوله پلی اتیلن، حمل و نصب و جا به جایی اشتباه است. در زمان حمل و جا به جایی نباید به بدنه آنها ضربه وارد شود. علاوه براین، باید مراقب ایجاد خراش های عمیق روی بدنه لوله بود، چون با گذشت زمان و وارد شدن فشار به جداره های داخلی و خارجی، لوله ترک می خورد.

نشتی از محل اتصالات

اگر باکیفیت ترین لوله را انتخاب کنید، اما جوشکاری و اتصال را به روش استاندارد انجام ندهید، احتمال نشت از محل اتصالات وجود دارد. مواردی از قبیل جوشکاری نامناسب، تمیز نبودن سطح لوله در زمان اتصال، تنظیم نادرست دستگاه جوش و استفاده از اتصالات پلی اتیلن نامناسب همگی در نشتی لوله نقش دارند.
برای اتصال این لوله ها علاوه بر جوشکاری از اتصالات مکانیکی نیز استفاده می شود و باید به اندازه کافی سفت شوند و از واشر مناسب استفاده شود. اگر هر یک از این موارد رعایت نشود، آب بندی مشکل خواهد داشت و با گذشت زمان سیال از داخل لوله به بیرون نشت می کند.

تغییر شکل و له شدگی لوله

یکی دیگر از رایج ترین مشکلات لوله پلی اتیلن، تغییر شکل و له شدن آنها است. این لوله ها انعطاف پذیری بالایی دارند و برای جلوگیری از تغییر بیش از اندازه شکل و له شدن آنها در صورت نصب دفنی، باید بسترسازی مناسب انجام شود. بستری که این لوله ها روی آن قرار می گیرند نباید سنگ ریزه و اجسام تیز داشته باشد. علاوه براین، خاک باید به اندازه کافی متراکم باشد تا از له شدن زیاد لوله جلوگیری کند.
توجه داشته باشید که اگر لوله با ضخامت کم را برای دفن در عمق زیاد و محیط هایی که فشار خارجی بالایی دارند انتخاب کنید، احتمال له شدن آن وجود دارد.

جدا شدن لوله از اتصالات

لوله های پلی اتیلن با جوشکاری و اتصالات مکانیکی برای تغییر زاویه، افزایش طول و غیره متصل می شوند. در صورت ناقص بودن جوشکاری و هم راستا نبودن لوله ها اتصل محکم نمی شود. علاوه براین، اگر فشار سیال داخل لوله به طور ناگهان تغییر کند و اصطلاحا ضربه قوچی ایجاد شود، اتصال و جوشکاری های ضعیف خیلی زود باز می شوند.

افت فشار و کاهش دبی

یکی از نکات مهم برای افزایش عمر لوله پلی اتیلن، انتخاب قطر لوله با توجه به دبی سیال ورودی به آن است. اگر قطر لوله کمتر از دبی سیال باشد، سرعت عبور جریان تا حد زیادی افزایش پیدا می کند و در طول مسیر به مرور فشار کمتر می شود. علاوه براین، اگر در طول مسیر تعداد زیادی زانو و سایر اتصالات به کار برود، نوعی مقاومت در برابر جریان بوجود می آید که فشار را کم می کند. به همین دلیل باید لوله با قطر مناسب انتخاب شود و تا حد امکان اتصالات را در شبکه کمتر کرد.

مشکل افت فشار و کاهش دبی در لوله پلی اتیلن

آسیب با تابش نور خورشید

از دیگر مشکلات لوله های پلی اتیلن می توان به پوسیدگی آنها در صورت قرار گرفتن در معرض تابش مستقیم نور خورشید به مدت طولانی است. در فرآیند تولید لوله پلی اتیلن، برای بالا بردن مقاومت آنها در برابر اشعه UV، مواد افزودنی پایدارکننده از قبیل دوده اضافه می کنند. اگر لوله فاقد این مواد باشد، نمی تواند تابش نور خورشید را زیاد تحمل کند و جداره خارجی دچار آسیب می شود.
برای جلوگیری از این مشکلات، اگر لوله در فضای باز استفاده می شود، حتما محصولاتی را انتخاب کنید که دارای مواد افزودنی مقاوم کننده در برابر UV باشند. علاوه براین، برای انبار لوله در فضای باز می توانید از پوشش های محافظ استفاده کنید.

آسیب با نوسان شدید دما

لوله پلی اتیلن در حالت عادی انعطاف پذیر است و می تواند نوسان دما را تا حدودی تحمل کند. برای جلوگیری از آسیب به لوله در نوسان شدید دما، در مرحله جوشکاری و نصب باید اثر انبساط و انقباض در نظر گرفته شود. علاوه براین، چون انبساط و انقباض زیاد لوله می تواند مقاومت آن را در برابر ضربه و فشار کاهش دهد، تا حد امکان در این شرایط از برخورد ضربه به لوله جلوگیری کنید.

خراش و بریدگی لوله

بدنه این لوله ها تا حد مطلوبی در برابر برخورد اشیای نوک تیز مقاوم است و آسیب نمی بیند. اما، اگر در زمان حمل و نصب و انبار کردن، لوله روی زمین کشیده شود، روی سطوح پر از سنگ ریزه و اشیای نوک تیز قرار بگیرد، احتمال خراشیدگی وجود دارد. اگر خراشیدگی جزئی باشد، مشکلی برای لوله بوجود نمی آید، اما خراشیدگی های عمیق احتمال ایجاد ترک و شکستگی را افزایش می دهد.

تغییر مسیر و کمانش لوله

شعاع خمش لوله پلی اتیلن از مشخصات مهمی است که در زمان انتخاب و خرید باید به آن توجه داشت. براساس این پارامتر، اگر لوله بیش از اندازه تغییر جهت بدهد و خم شود، تغییر شکل می دهد و کمانش رخ می دهد. آماده سازی مناسب بستر، خاکریزی و مهار صحیح لوله، در نظر گرفتن اثرات حرارتی و جلوگیری از وارد کردن فشار یا خمش بیش از حد هنگام نصب، از مهم ترین کارها برای جلوگیری از تغییر شکل و کمانش لوله پلی اتیلن هستند.

اشتباهات رایج که باعث خرابی لوله پلی اتیلن می شوند

انتخاب و استفاده نادرست لوله پلی اتیلن اصلی ترین دلیل خرابی آنها است. در جدول زیر رایج تریناشتباهات و تاثیر هر کدام بر این لوله ها بررسی شده اند:

اشتباه رایجپیامد احتمالیراه جلوگیری
انتخاب قطر نامناسبافت فشار و کاهش دبیمحاسبه قطر بر اساس دبی و طول مسیر
انتخاب SDR یا PN نامناسبترک، تغییر شکل یا شکستگیانتخاب مشخصات لوله متناسب با فشار کاری
خرید لوله با مواد اولیه نامرغوبکاهش عمر و مقاومت لولهبررسی گرید مواد و مشخصات فنی
جوشکاری نادرستنشتی یا جدا شدن اتصالرعایت دما، فشار و زمان مناسب جوش
تمیز نکردن محل اتصالکاهش کیفیت جوش و نشتیپاک سازی و آماده سازی صحیح سطوح
کشیدن لوله روی زمینایجاد خراش و آسیب سطحیاستفاده از روش مناسب برای جابه جایی
اجرای لوله روی بستر نامناسبله شدگی و تغییر شکلآماده سازی و تسطیح بستر
خاکریزی و تراکم نامناسبتغییر شکل لولهاجرای صحیح خاکریزی اطراف لوله
بی توجهی به انبساط و انقباضجابه جایی یا کمانش لولهدر نظر گرفتن تغییرات دمایی در طراحی
وارد کردن فشار بیش از ظرفیت لولهترک یا شکستگیرعایت محدوده فشار طراحی
تست نکردن خط قبل از بهره برداریباقی ماندن نشتی و ایرادات اجراییانجام تست فشار و بررسی اتصالات
بی توجهی به تابش طولانی UVکاهش تدریجی مقاومتاستفاده از لوله مناسب فضای باز و محافظت در انبارش

جمع بندی

براساس آنچه در این مطلب بررسی شد، بسیاری از مشکلات لوله پلی اتیلن به دلیل انتخاب اشتباه محصول، حمل، جا به جایی، انبار کردن و نصب نادرست آن است. بنابراین، اگر لوله را متناسب با شرایط پروژه و محیط انتخاب کنید و استانداردها را در حمل و نصب رعایت کنید، می توان از بسیاری از این مشکلات جلوگیری کرد.

سوالات متداول

رایج ترین مشکل لوله پلی اتیلن چیست؟

ترک خوردگی، نشتی از محل اتصالات، تغییر شکل، خراش و افت فشار از مشکلات رایج لوله های پلی اتیلن هستند.

آیا نور خورشید به لوله پلی اتیلن آسیب می زند؟

تابش طولانی مدت اشعه UV می تواند به مرور خواص پلی اتیلن را کاهش دهد. لوله های مناسب فضای باز با پایدارکننده های UV و دوده تولید می شوند و مقاومت بیشتری در برابر تابش دارند.

آیا خراش روی لوله پلی اتیلن باعث خرابی آن می شود؟

خراش های سطحی باعث خرابی لوله نمی شوند، اما خراش یا بریدگی عمیق می تواند مقاومت جداره را کاهش دهد و احتمال رشد ترک و شکستگی را افزایش دهد.

چگونه از خرابی لوله پلی اتیلن جلوگیری کنیم؟

انتخاب لوله متناسب با فشار و شرایط پروژه، حمل و انبار صحیح، آماده سازی مناسب بستر، اجرای اصولی اتصالات، رعایت شرایط کاری و تست خط قبل از بهره برداری، مهم ترین کارها برای جلوگیری از خرابی لوله است.